Gedupeerde toeslagenouders eisen een onderzoek van de rijksrecherche naar verborgen datakluizen

Een groep gedupeerde toeslagenouders en mkb’ers heeft aangifte gedaan tegen ambtenaren van de Belastingdienst en Dienst Toeslagen.
Zij beschuldigen hen van het opzettelijk achterhouden en verduisteren van cruciale informatie in afgeschermde digitale datakluizen bij de Belastingdienst.

De staatssecretarissen Eelco Eerenberg (Belastingdienst) en Sandra Palmen (Toeslagen) lieten eerder weten geen aangifte te willen doen.
Zij maakten in augustus wel excuses voor gemaakte fouten met de verborgen datakluizen, waarin talloze documenten verborgen werden gehouden, maar stelden dat ‘opzet’ of ‘strafbaar gedrag’ niet is gebleken.
De gedupeerden vinden die conclusie voorbarig.
Ze eisen onafhankelijk onderzoek van de rijksrecherche.

De Arnhemse advocaat Merijn van Leeuwen deed de aangifte namens de Stichting Herstel Ongekend Onrecht en de Belangenvereniging Gedupeerde Ondernemers.
Zij vertegenwoordigen honderden gedupeerden. Van Leeuwen schrijft dat ‘het vermoeden van toeslagenouders en ondernemers is dat ambtenaren van het ministerie van Financiën, de Belastingdienst en de Dienst Toeslagen opzettelijk bewijsmateriaal hebben achtergehouden en verduisterd’.
Dat is een ambtsmisdrijf.

In april werd bekend dat er jarenlang twee afgeschermde datakluizen waren met ruim 19,5 miljoen digitale bestanden.
Daarin zitten e-mails van honderden toeslagenambtenaren en gevoelige documenten over de fraudeaanpak.
Die aanpak werd niet alleen toegepast bij toeslagen, maar ook bij de Belastingdienst en de Fiod.
Omdat de stukken jarenlang afgeschermd bleven, vermoeden gedupeerde ondernemers uit het midden- en kleinbedrijf (mkb) dat cruciaal bewijs over hun onterechte faillissement is achtergehouden.

Volgens voorzitter Paula Bouwer van de Stichting Herstel Ongekend Onrecht kunnen gedupeerden de vondst van de datakluis moeilijk verkroppen. Bouwer:
“Wij moeten tot achter de komma bewijzen dat faillissementen rechtstreeks het gevolg waren van de fraudejacht, terwijl de Belastingdienst de bewijzen daarvoor zelf zwart lakt of zegt dat ze onvindbaar zijn. Als het bewijs jarenlang in deze datakluizen heeft gezeten, dan is het ons dus feitelijk onmogelijk gemaakt om ons recht te halen.”

Het ministerie van Financiën erkent dat er ‘zwaarwegende’ verplichtingen niet zijn nagekomen.
‘We realiseren ons goed dat we na de toeslagenaffaire de schijn tegen hebben’, schrijft de afdeling voorlichting van het ministerie in een reactie.
De kluis is in 2019 ingericht om te voldoen aan de nieuwe privacywet: miljoenen aan ongeschoonde data zijn daarom verplaatst ‘naar een afgeschermde omgeving, uit het zicht van medewerkers’.

Signalen vanwege ‘tijdsdruk’ genegeerd

Het ministerie herhaalt dat uit onderzoek van accountantsbureau BDO geen opzet is gebleken.
De datakluis zou niet zijn ingericht ‘met als doel er voordeel’ uit te halen.
Volgens het ministerie is de schadeafhandeling voor gedupeerden niet afhankelijk van de data in de kluis.

De documenten hadden destijds aan de Parlementaire Enquêtecommissie Fraudebeleid en Dienstverlening gegeven moeten worden.
De ambtelijke top is hier zeker twee keer op geattendeerd.
Maar volgens de bewindslieden werd dit signaal vanwege ‘tijdsdruk’ genegeerd.
Daardoor zijn meerdere wetten overtreden.
Volgens advocaat Van Leeuwen zijn mogelijk ook rechters jarenlang in bestuursrechtelijke procedures ‘misleid’, omdat ze uitspraken hebben gedaan op basis van onvolledige dossiers.

Van Leeuwen bestrijdt de conclusie dat er geen sprake is van opzet.
Hij noemt de argumentatie ‘intern tegenstrijdig’.
“Het ministerie zegt dat van opzet geen sprake is, maar zegt tegelijkertijd niet te weten wie de kluizen heeft ingesteld en hoe het precies is gegaan.
Dit kan niet naast elkaar bestaan.
Als je niet eens weet wie er aan de knoppen heeft gezeten, kun je opzet simpelweg niet uitsluiten.”

De advocaat wil dat de rijksrecherche via de digitale logboeken eventuele daders opspoort.
“In al mijn digitale strafzaken worden steeds mooie verslagen gemaakt van de logboeken; dan weet je wie wat en wanneer heeft gedaan.”

‘De overheid weigert om zélf gecontroleerd te worden’

Volgens het ministerie zijn alle kluistransacties inderdaad vastgelegd.
Maar op de vraag of de digitale sporen ook forensisch zijn onderzocht, komt geen antwoord.
Het Openbaar Ministerie reageert niet op vragen van Trouw.

Het kabinet-Rutte III deed in 2020 aangifte tegen ambtenaren, wegens ‘knevelarij’ en ‘beroepsmatige discriminatie’ in de toeslagenaffaire.
Die aangifte werd geseponeerd, omdat ambtenaren immuniteit genieten voor uitvoering van politiek beleid.
Verantwoording afleggen voor het doorgeschoten fraudebeleid hoorde volgens het Openbaar Ministerie (OM) thuis in de politiek, niet voor de strafrechter.

De nieuwe aanklacht gaat om het opzettelijk verduisteren van bewijsmateriaal en het achterhouden van kluisdocumenten voor de Parlementaire Enquêtecommissie en civiele rechters.
Dat valt volgens Van Leeuwen “niet onder het rechtmatig uitvoeren van een ambtelijke taak”.
Mocht het OM toch weer seponeren, dan wil de groep onderzoek via de rechtbank afdwingen.

Volgens de advocaat “mag de overheid burgers en ondernemers de maat nemen en overal op controleren, maar de overheid weigert om zélf gecontroleerd te worden.
Zo is de rechtsstaat nooit bedoeld.”
Aan het slot van de aangifte wijst Van Leeuwen op de tekst op het gebouw van het arrondissementsparket in Arnhem: ‘No lie can live forever’.
“Wat cliënten betreft dient het nu voor eens en altijd klaar te zijn met leugens, misleiding en verhullen.” Donderdag spreekt de Kamer over het onderzoek naar de datakluizen.

"Datakluis" is een woord dat de hand van spindoctors op Financiën bewijst. Het suggereert dat er kostbare data zijn die extra zorgvuldig worden bewaard. Achter een kluiscode. Zeker als de bank.
Maar een bank weet altijd waar de kluis zich in zijn gebouw bevindt en professionele bankiers bewaren en bewaken kluis en kluiscode getrouw. Het is ondenkbaar dat men het bestaan van zijn datakluizen en waar zij zich bevonden vergeten was. Vele ambtenaren moeten er stukken hebben ingezet, die de leiding daar veelvuldig aan hebben herinnerd.

In het geval van Financiën is "datakluis" een deftig woord voor "doofpot". Niet meer. Niets minder.

Het is voorts ondenkbaar dat (hoge) ambtenaren bij het voorbereiden van hun verhoren door de Parlementaire Enquêtecommissies niet bemerkt hebben dat (vele) stukken ontbraken. Of hun geheugen is zo slecht dat zij last hebben van ernstige dementie, die ertoe strekt dat zij ogenblikkelijk uit hun functies moeten worden ontheven én nagezocht hoe hoog de schade van fysieke disfunctioneren reeds is opgelopen.

Tegelijkertijd is duidelijk dat ambtenaren van Financiën en de bewindslieden de Enquêtecommissie(s) grote hoeveelheden aan stukken hebben onthouden. Stukken die nodig waren bij de voorbereiding van de verhoren en ander onderzoek.

Het beeld is dat van zeer ernstige Obstructie aan de Waarheidsvinding door de ambtenaren en bewindslieden van Financiën in samenwerking met (vrijwel zeker) Sociale Zaken. Dat is strafbaar en betrokkenen hebben zich niet gehouden aan hun ambtseden en de eed afgelegd ten overstaan van de Enquêtecommissie voorafgaand aan hun verhoor. Zulke bewindslieden en ambtenaren kunnen niet gehandhaafd worden binnen een democratische rechtsstaat. Alle reden daarom tot het opzetten van een Waarheidscommissie, waarin politiek en ambtenarij geen zitting hebben. Een commissie van experts op het gebied van Staatsrecht, digitale structuren en onderzoeksmethoden.

Ik schrijf al geruime tijd dat sanering van Financiën en de Belastingdienst een vóórvereiste is voor herstel van vertrouwen in politiek, ambtenarij, bestuur, democratie en rechtsstaat. Feiten en gebeurtenissen wijzen dat keer-op-keer uit.

Belangrijk topic, Inter. Bedankt voor plaatsing.
DvD