credit card machine
© Bloomberg/Getty Images
Zweden heeft de ambitie om een cashloze samenleving te worden, want op steeds meer plaatsen wordt het mogelijk gemaakt met een bankpas of mobiele telefoon te betalen. Wil je een donatie doen aan de kerk of een daklozenkrant kopen, dan kan dat tegenwoordig ook al door de pinpas te trekken. Ga je naar de rommelmarkt, dan kun je bij veel kraampjes ook al met een app op je mobiele telefoon betalen.

Door al deze innovaties is de hoeveelheid contant geld in Zweden de laatste jaren spectaculair gedaald. Volgens cijfers van de Zweedse centrale bank zijn er nu al 40% minder munten en bankbiljetten in omloop dan in 2007. Met in totaal 56,8 miljard kronen (omgerekend ongeveer €5,6 miljard) is de hoeveelheid cash geld in omloop weer terug op het niveau van 1990.

Geld in omloop daalt in hoog tempo (Bron: Bloomberg)
© BloombergGeld in omloop daalt in hoog tempo (Bron: Bloomberg)
Vorig jaar verdween bijna 16% contant geld uit circulatie
Vorig jaar verdween bijna 16% contant geld uit circulatie
Cashless

De Zweedse bankensector probeert om verschillende manieren het gebruik van contant geld terug te dringen. Zo zijn er steeds meer bankkantoren waar geen munten en bankbiljetten gebruikt worden. Om het gebruik van elektronisch betalen te stimuleren heeft de bankensector een speciale smartphone app ontwikkeld, waarmee mensen onderling kleine bedragen naar elkaar overmaken. Deze app heeft al 5,5 miljoen actieve gebruikers.

Cecilia Skingsley van de Zweedse centrale bank verklaart tegenover Bloomberg dat de Zweedse bevolking altijd al snel is geweest met elektronische betaalstructuren als creditcards en online bankieren. Deze technologische oplossingen bieden volgens haar niet alleen meer gebruiksgemak, maar ook kostenbesparingen met zich mee.

kronen
Nadelen

Elektronisch betalen brengt zoals gezegd veel voordelen met zich mee, maar verder vooruit kijkend zijn er ook een aantal nadelen aan een economie die uitsluitend draait op elektronische betalingen. Mensen worden nog afhankelijker gemaakt van dit soort systemen, waarmee ze veel macht in handen leggen van banken en overheden.

Een ander bezwaar is privacy. Alle transacties kunnen geregistreerd en opgeslagen worden, waardoor je privacy verder beperkt wordt. En hoe veilig zijn deze gegevens? Kunnen we die beschermen tegen aanvallen van hackers die de informatie voor kwaadaardige doeleinden willen gebruiken?

Ook veiligheid is een uitdaging. Als de economie voor 100% moet vertrouwen op digitale betalingsstructuren ben je erg kwetsbaar voor hackers en computerstoringen. Valt de stroom uit, dan ligt ook al het betalingsverkeer stil. Natuurlijk zal dat niet snel gebeuren, maar het is in extreme scenario's wel iets om rekening mee te houden.

Een vierde bezwaar tegen een samenleving zonder contant geld is dat banken veel makkelijker een negatieve rente kunnen doorberekenen aan spaarders. Dat geeft centrale banken meer speelruimte om de rente verder te verlagen.